Menubalk  Tienhoven Luister

 

 

laatste update: 13-07-2010

Terug naar overzicht muziek

 

Hol, Richard

Kint, Cor (1890-1944)

Lemmens, J.N.

 

 

 

 

 

Richard Hol

* 23-07-1825 te Amsterdam † 14-05-1904 te Utrecht
Richard Hol is de "artiestennaam" van Rijk Holle [1]

Recent verschenen:

Muziekbundel

 

Titel : Verzamelde werken voor orgel en harmonium
Componist : Richard Hol  (1825-1904)
Uitgever: Boeijenga
Prijs : € 37,50

Tekstkritische editie verzorgd door dr. Gert Oost

Website Boeijenga

 

Richard Hol
Richard Hol

 

Richard Hol was actief als dirigent, pianist, componist en als pedagoog.

Zijn muzikale opleiding volgde hij aan de Koninklijke Muziekschool te Utrecht. Hij studeerde orgel bij J.M. Martens, waarna hij in van de Amsterdamse musicus J.G. Bertelsman piano- en compositieles kreeg Amsterdam  Na afronding van zijn studie werd hij pianodocent en dirigent in Amsterdam. Hij was in Amsterdam dirigent van gemengd koor Polyhymnia ( 1854-1856); het Amstel Mannenkoor ( 1856-1871) en vanaf 1857 tot 1862 dirigent van Toonkunst, eveneens in Amsterdam.

In 1862 werd hij aangezocht als opvolger van de dirigent Kufferath in Utrecht. Ruim 10 jaar later (1875) werd hij directeur van de Utrechtse Muziekschool. Hier had hij o.a. Johan Wagenaar en Willem Mengelberg onder zijn leerlingen. In Utrecht was hij actief als dirigent van Toonkunst en Collegium Musicum Ultrajectinum, tevens werd hij benoemd als organist van het Bätz orgel in de Domkerk. Deze organistenpost vervulde hij van 1864 – 1887, waar hij werd opgevolgd door zijn leerling Johan Wagenaar.

In 1887 wordt hij benoemd als directeur van het Haagse Diligentia. Van1878 tot 1902 was hij ook werkzaam als dirigent van het mannenkoor Caecilia. Ook dirigeerde hij na 1891 de Paleisconcerten te Amsterdam.

Nog tijdens zijn studie toonde hij zich een muzikaal vooruitstrevende musicus en bracht de Sonates van Beethoven onder de aandacht van zijn leraar piano. In zijn latere carrière stond Hol bekend als een uitstekend pedagoog.

In de opsomming van zijn werken in alle bronnen wordt genoemd dat hij een groot aantal cantates componeerde, en verder 4 symfonieën, symfonische gedichten, ballades, missen, 2 opera’s, een oratorium, kamermuziek en pianomuziek. Uit het enkele feit dat u hierboven een afbeelding ziet van een recent verschenen bundel met harmoniummuziek volgt dat er tenminste een kopje in de hiervoor genoemde opsoming ontbreekt, namelijk orgel en harmonium.

Ook is Hol de componist van twee zéér bekende vaderlandse liederen: het lied "Draaiersjongen" over Michiel de Ruyter dat de meeste mensen kennen als "In een blauwgeruite kiel". Ook schreef hij de muziek voor "Mijn Nederland" en ook dat is veel bekender onder een andere naam: "Waar de blanke top der duinen". Beide zijn bij vele koninginnedagen absolute tophits.

In “De Gids” van 1876 (pag. 371 e.v.) lezen we een recensie over zijn Kerstcantate, Opus 72:

Om in dezelfde goede stemming te blijven, nemen wij de Kerstcantate van Prof. Tiele (teksten ) en Richard Hol (muziek) ter hand. Wel voert een kerstcantate ons van een zwoelen lentedag weder terug naar een kouden winternacht; doch daar kerstnacht ‘schooner dan de dagen’ is, behoeven wij niet te vreezen, dat die overgang ons spijten zal. Dit 72ste opus van den heer Hol getuigt weder van zijn groot muziekaal scheppingsvermogen en tevens van zijn onvermoeide werkzaamheid. Het door den heer Tiele vervaardigd gedicht is uitmuntend ter compositie geschikt - van hoeveel Hollandsche gedichten kan men dit zeggen? - en heeft den componist ruimschoots gelegenheid gegeven zijn talent te toonen. Dichter en componist hebben elkaar goed begrepen, en wanneer dit het geval is - het gebeurt niet dikwijls - kan men verzekerd zijn, dat het kunstwerk, hetwelk zij te zamen maken, goed zal worden.
Zonder een gedetailleerde recensie van de kerstcantate te geven, wensch ik op een gedeelte attent te maken, dat naar mijn inzien bijzonder goed geslaagd is. Het is No. 2: ‘De wachter zag uit en hij wachtte met angst op den morgen.’ Deze woorden zijn zeer schoon op muziek gezet. Een weldadigen indruk maakt het intreden van A-dur, bij de woorden: ‘Maar de morgen lacht na den donkeren nacht.’ De componist levert hier het bewijs, dat het in muziek mogelijk is twee tegenovergestelde gevoelens, als vreugde en smart, tegelijkertijd uit te drukken. De eerste en tweede stem begroeten jubelend den lachenden morgen, terwijl de derde stem een motief doet hooren, dat, wat rhytmus en intervallen betreft, aan den voorafgaanden ‘donkeren nacht’ herinnert. Evenzoo is bij de woorden: ‘En 't geloofsoog ziet, in 't zwart verschiet, 't licht der wereld gloren’ het contrast uitmuntend in muziek weêrgegeven. Ik verbeeld mij, dat dit nummer bij de uitvoering van zeer groot effect moet zijn. Ik verbeeld mij ook, dat de geheele Kerstcantate, door vrouwen- of kinderstemmen met orgel-begeleiding uitgevoerd, grooten indruk op den hoorder zal maken. Gaarne zou ik de uitvoering bijwonen.

Maart, 1876,
H.V. ??

De werken welke specifiek voor het harmonium bedoeld zijn:

  • Toonstuk (1892)
  • Kerstlied
  • Transcription du choral de Luther Ein fester Burg ist unser Gott
  • Andante religioso

Vervolgens voor orgel of harmonium:

  • Treurmarsch voor harmonium of orgel den gevallenen op Lombok gewijd (1894, opus 128)
  • Elégisch Toonstuk voor harmonium of orgel (opus 131)

 

In Den Haag  werd op 2 oktober 1906 een borstbeeld ter nagedachtenis van Hol geplaatst op de Stadhouderslaan, ter hoogte van huisnummer 46. Het borstbeeld is naar ontwerp van Bart van Hove. Het bestaat uit een bronzen borstbeeld op een circa drie meter hoge hardstenen sokkel. Op de sokkel is in haut-reliëf een vrouwenfiguur gebeiteld, die de 'Muze, de Lier bespelend' voorstelt.
In de Tweede Wereldoorlog moest het standbeeld wijken. Dit beeld is op een later tijdstip verplaatst naar een plantsoen ter hoogte van de Groot Hertoginnelaan nr. 1.
Met dank aan René en Peter van der Krogt voor de toestemming deze foto's over te mogen nemen. Het copyright van de foto's berust onverkort bij www.krogtweb.nl/

 

Richard Hol    Richard Hol
© www.krogtweb.nl
 
Richard Hol  
   
 
Richard Hol
 
 
 
 
 

 

 

Bronnen:

Noot: [1] Ontleend aan "Verzamelde werken voor orgel en harmonium" editie Gert Oost, pag. iii

 

Naar boven